(" ÖqreniLmiş ÇaresizLik ") 0kuyun ßence . .

"Öğrenilmiş Çaresizlik" kısaca bir konuda "aciz" olduğunu öğrenmektir; üstelik gerçekte "aciz olmadığı" halde.

Ne yapsam işe yaramıyor, nasıl çalışırsam çalışayım olmuyor dediğimiz anlarda kendini gösterir öğrenilmiş çaresizlik. Aslında vardır çaresi; ama bizim umutsuzluğumuz ve karamsarlığımız çaremiz yokmuş gibi düşündürür bizi.

Olaylar üzerindeki kontrolsüzlük hissi şevkinizi kırabilir, her şey üstünüze üstünüze geliyor olabilir. Bu nedenle bazen kendinizi acizlik anaforuna kaptırmanız kadar normal bir şey yok. Acizlik girdabı insanı depresyona sokabilir.

Depresyon, yaşadığımız ve engelleyemediğimiz olumsuz deneyimler sonrasında, yaşamdan aldığımız zevkin azalarak geleceğe dair umutlarımızın tükendiği ve yaşamdan beklentilerimizin kalmadığı bir noktadır. Hayatın tadı tuzu kalmamıştır yani.

Beş Maymun Örneği

Kafese beş maymun koyarlar. Ortaya da bir merdiven ve tepesine de iple muzlari asarlar.

Her bir maymun merdivenleri çıkarak muzlara ulaşmak istediğinde, dışarıdan üzerine soğuk su sıkarlar. Sadece merdivenleri cıkmaya calışan maymun degil, diğerleri de bu soğuk sudan nasibini alir.

Bütün maymunlar bu denemeler sonunda sırılsıklam ıslanırlar. Bir süre sonra muzlara hareketlenen maymun diğerleri tarafindan engellenmeye başlanır.

Daha sonra, maymunlardan biri dışarı alınıp, yerine yeni bir maymun (adi: "A" olsun) konulur. A'nin ilk yaptığı iş muzlara ulaşmak için merdivene tırmanmak olur; fakat diğer dört maymun buna izin vermez ve yeni maymunu döverler...

Daha da sonra ıslanmış maymunlardan biri daha yeni bir maymunla ("B") değiştirilir... ve B merdivene ilk yaptigi atakta dayak yer.

Bu ikinci yeni maymunu (B) en siddetli ve istekli döven ilk yeni maymundur (A).

Islak maymunlardan üçüncüsü de değiştirilir.

En yeni gelen maymun (C) da ilk atağinda cezalandırılır.

Diğer dört maymundan yeni gelen ikisinin (A ve B) en yeni gelen maymunu (C) niye dövdükleri konusunda hiç bir fikirleri yoktur.

Son olarak en baştaki ıslanan maymunların dördüncüsü ve beşincisi de yenileriyle (D ve E) değiştirilir.

Tepelerinde bir salkım muz asılı olduğu halde artik hiç biri merdivene yaklaşmamaktadir. Neden mi?

"Çünkü burada işler böyle gelmiş ve böyle gitmelidir..."

Çevremizle yaşadığımız çeşitli sorunlar bizleri sürekli olarak sıkıntı ve üzüntüye sokabiliyor.

Tüm bunlar birikim yaparak depresyon belirtilerini tetikliyor.

Başlarda sıkıntılara karşı koymaya çalışsak da, birikim yapmaya devam ettikçe çaresiz olduğumuza ve onları engelleyemeyeceğimize inanmaya başlıyoruz.

Kontrolsüzlük hissi hayattaki hemen hemen tüm aktivitelere karşı ilgimizi kaybetmemize ve onlardan aldığımız zevki azaltmaya başlıyor.

Size ilginç gelebilir ama öğrenilmiş çaresizliğe kapılmak sizin elinizdedir kurtulmak da.

Yani aslında "bilinçsiz olarak" öğrenilmiş çaresizliğe çanak tutarız; kurtulmak için ise "bilinçli çaba" göstermemiz gerekir.