Sherif’in “Grup Normunun Oluşması” Deneyi

Sherif’in “Grup Normunun Oluşması” Deneyi

Sherif bugün klasik olarak kabul edilen bu araştırmasında (1936) “otokinetik etki” diye bilinen bir görsel algı yanılgısından faydalanmıştır. Tamamen karartılmış bir odada hareketsiz duran bir ışık noktasına bir süre gözümüzü kaydırmadan dikkatlice bakarsak ışık aslında yerinde durduğu halde onu hareket ediyormuş gibi görürüz. Bu olgudan faydalanarak Sherif bir dizi araştırma yapmıştır.

Araştırmada birbirlerini hiç tanımayan birbirleri ile daha önce herhangi bir grup içinde bulunmamış kişiler kullanılmıştır. Bu kişiler ilk olarak teker teker laboratuara alınmış ve kendilerine bir algı deneyi yapılacağı söylenerek tamamen karartılmış odada ufak bir ışık kısa aralarla gösterilmiştir. Işığın her gösterilişinde bu ışığın hangi yönde ve ne kadar hareket ettiği denekten sorulmuştur.

Araştırmanın bu ilk bölümünde her deneğin önce birbirini tutmayan sayılar verdiği fakat zamanla belli bir sayıda karar kıldığı ve ışığın hep o kadar hareket ettiğini söylediği bulunmuştur. Işık hiç hareket etmediği halde denek her seferinde ışığı hareket ediyormuş gibi görmüştür.

Araştırmanın ikinci bölümünde bu kişiler birkaç kişilik gruplar halinde laboratuara alınmış ve ışığın her gösterilişinde uzunluk yargılarını yüksek sesle yapmaları istenmiştir. İlk bölümde birbirinden farklı standart geliştirmiş kişilerin biraraya geldiklerinde bu standartlarından vazgeçerek grup halinde tek bir standart oluşturdukları gözlemlenmiştir. Böylece kişisel standartlar yerlerini tek bir ortak standarta bırakmış oluyor.

Bundan sonra denekler araştırmanın ilk bölümünde olduğu gibi tek tek laba alınarak aynı işlem tekrarlanmış ve bu bölümde her denek yalnız olmasına rağmen ilk bölümde geliştirdiği kişisel standartı kullanmayıp grup standardına bağlı kaldığı görülmüştür.

Sherif’in bu araştırmasında belirsiz fiziksel gerçeğin yerini sosyal gerçek almış grubun normu bireylere gerçek olarak kabul edildiğinden bu norma uyulmuştur.